Met AOW & pensioen naar Portugal.

De fiscale puzzel bestaat uit drie lagen die je apart moet bekijken: AOW, aanvullend pensioen en eventueel vermogen of lijfrente. Welk land mag heffen wordt geregeld door het belastingverdrag tussen Nederland (resp. België) en Portugal; het tarief en de heffingsbevoegdheid hangen af van de aard van het pensioen.

AOW

AOW is een sociale-zekerheidsuitkering. Onder het Nederlands-Portugese verdrag is de heffing toegewezen aan Portugal (het woonland). Concreet: je krijgt je AOW volledig uitbetaald aan je Portugese rekening en geeft het op in je Portugese IRS-aangifte. Het tarief volgt het progressieve IRS-tarief (in 2026 gestaffeld van 13,25% over de eerste schijf tot 48% boven €81.199), met algemene heffingskortingen. Voor een alleenstaande met alleen AOW (ca. €17.000 bruto p.j.) komt de effectieve belasting in Portugal vaak lager uit dan in Nederland.

Aanvullend pensioen (ABP, PFZW, bedrijfspensioenfonds)

Hier wordt het complexer. Onder het verdrag is de heffing op privaatrechtelijk aanvullend pensioen in beginsel toegewezen aan het woonland (Portugal). Maar bij overheids- of publiekrechtelijke pensioenen (denk: ABP voor ambtenaren, militairen, leraren in dienst van de overheid) blijft Nederland heffen. Bij periodieke uitkeringen boven €25.000 per jaar uit Nederland kan Nederland eveneens bronheffing claimen onder het anti-misbruikartikel van het herziene verdrag. Een Nederlandstalige fiscalist NL/PT moet hier vóór emigratie naar kijken — een verkeerde inschatting kost al snel duizenden euro's per jaar.

Bestaat het NHR-regime nog?

Voor nieuwe inwoners die na 31 december 2023 hun fiscale residentie naar Portugal verleggen: nee. Het opvolgerprogramma IFICI (door de pers "NHR 2.0" gedoopt) is uitsluitend bedoeld voor specifieke wetenschappelijke en innovatieve beroepen — gepensioneerden vallen er expliciet buiten. Wie vóór 2024 al NHR-status had, behoudt die voor de resterende looptijd. Voor nieuwe pensionado's geldt het reguliere tarief, dat dankzij de lage kosten van levensonderhoud netto vaak alsnog gunstig uitpakt — maar minder spectaculair dan vroeger. Lees voor de bredere context onze gids emigreren naar Portugal.

Een van de grootste zorgen — bij ons in de top 3 van vragen — is gezondheidszorg. Het Portugese publieke systeem (SNS, Serviço Nacional de Saúde) is van goede kwaliteit, met ranglijsten die op specialistische zorg vergelijkbaar zijn met Nederland en België. Als geregistreerde inwoner heb je er gratis of tegen lage eigen bijdrage recht op. Het werkt op basis van NISS-registratie en inschrijving bij een lokale Centro de Saúde (huisartsenpost). De keerzijde: wachttijden voor niet-spoedeisende specialistische zorg kunnen oplopen tot maanden, en buiten de grote steden is Nederlandstalig medisch personeel een uitzondering.

De meest gekozen oplossing is een aanvullende private zorgverzekering bij Médis, Multicare of AdvanceCare. Premies liggen tussen €45 en €120 per persoon per maand, afhankelijk van leeftijd, dekking en wel/geen tandartszorg. Voor 60-plussers tikt dat aan, maar het geeft toegang tot privéklinieken zonder wachtlijst en vaak Engelstalige of Nederlandstalige specialisten in de Algarve en Lissabon. Een gecombineerde aanpak (SNS + privé) is voor de meeste 60-plussers ideaal. Vergelijk vrijblijvend via onze verzekeringspartners.

Voor wie nog werkt: S1- en A1-formulieren

Wie vóór AOW-leeftijd emigreert en nog Nederlands of Belgisch loon ontvangt, krijgt te maken met S1-formulieren (voor zorgrechten) en A1-verklaringen (voor sociale zekerheid). Dit verloopt via SVB/CAK respectievelijk RIZIV/RSZ. Regel dit vóór vertrek — achteraf rechtzetten kost maanden.

De kosten van levensonderhoud zijn de belangrijkste pull-factor voor pensionado's. Gemiddelde maandlasten in 2026 voor een Nederlands of Belgisch echtpaar dat redelijk maar niet luxueus leeft, met een eigen appartement of klein huis (geen hypotheek):

• Wonen (lokale belastingen, condomínio, onderhoud): €150 – €350
• Energie + water + internet: €120 – €220
• Boodschappen (twee personen, mediterraan): €450 – €650
• Auto (verzekering, brandstof, onderhoud, IUC): €180 – €320
• Zorg (SNS + 2× private aanvulling): €120 – €240
• Uit eten + cultuur + vrije tijd: €300 – €700
• Reizen NL/BE 2× per jaar: €120 – €300 (gemiddeld per maand)

Totaal: €1.440 – €2.780 per maand bij eigen woning zonder hypotheek. Bij huur tel je €700–€1.400 op afhankelijk van regio. Reken in de Algarve binnen tien kilometer van de kust ongeveer 15–25% hoger dan op de Silver Coast of in het Alentejo. Wil je het exact voor jouw situatie? Gebruik onze interactieve kostencalculator Portugal.

Ons advies aan vrijwel iedereen 60+: huur eerst zes tot twaalf maanden, koop daarna pas. Niet omdat huren goedkoper is (dat is het op de lange termijn vaak niet), maar omdat de eerste maanden onthullen of de regio echt bij je past, of de afstand tot kleinkinderen werkbaar is, en of je in een dorp wilt of liever in de stad. Veel mensen verschuiven hun voorkeur na een winter aan de kust.

Voor wie wel direct wil kopen: financiering via een Portugese hypotheek is na pensioenleeftijd lastiger maar niet onmogelijk. Een Nederlandse hypotheek meenemen kan niet — een NL-bank geeft geen hypotheek op Portugees onderpand. De meest gebruikte route is verkoop van je Nederlandse of Belgische woning en contante aankoop, eventueel met deels een Portugese hypotheek tot 65-jarige leeftijd. Voor begeleiding bij hypotheek en notaris-opzet: zie onze hypotheekadviseurs Portugal en notarispartners.